Doelsturing op Ureum: Een Innovatieve Aanpak voor Duurzame Melkveehouderij

In de zoektocht naar duurzame landbouwpraktijken biedt doelsturing op ureumgehaltes in melk een veelbelovende aanpak. Het project Management Duurzame Melkveehouderij (MDM) heeft aangetoond dat reductie van ureum niet alleen mogelijk is, maar ook leidt tot aanzienlijke voordelen op het gebied van mestoverschotten, ammoniakemissie en nitraatuitspoeling. Volgens een artikel op Melkvee.nl hebben Wilco van Cooten en Wim de Hoop overtuigend aangetoond dat deze methode zowel effectief als efficiënt is voor zowel boeren als het milieu.

Een Kentering in Ureumgehaltes

In 2018 lag het gemiddelde ureumgehalte in Nederlandse melk op 22,5, maar MDM-bedrijven hebben dit in 2024 weten te reduceren tot onder de 17, met uitschieters tot wel 14. Deze reductie is indrukwekkend omdat het directe gevolgen heeft voor mestproductie en stikstofverliezen. Bijvoorbeeld, bij een melkproductie van 8.500 liter per koe per jaar resulteert een daling van het ureumgehalte van 22,5 naar 14,5 in een mestexcretie van 96 kg stikstof per koe per jaar, tegenover 120 kg in 2018.

Een lager ureumgehalte betekent minder ammoniumstikstof in de mest, wat cruciaal is omdat ammoniakemissie sterk afhankelijk is van de hoeveelheid ammonium in de mest. Dit resulteert in een emissiereductie van 4-5% per punt ureumdaling, oftewel een totale reductie van 32-40% ten opzichte van 2018.

Innovaties als Sleutel tot Succes

Het succes van het MDM-project is te danken aan een combinatie van innovatieve managementtechnieken. Deze omvatten verbeteringen in rantsoensamenstelling, drinkwaterkwaliteit, ruwvoederbeheer en bodembeheer. Daarnaast zijn er diverse ‘laaghangend fruit’-innovaties toegepast, zoals:

• Verdunnen van mest bij uitrijden
• Meer weidegang en stalhygiëne
• Beperking van krachtvoer en kunstmestgebruik

Deze relatief eenvoudige maatregelen maken een reductie van 50% in ammoniakemissie haalbaar. Voor verdere reducties kunnen technologieën zoals ammoniakafvang en gescheiden opvang van urine en feces worden overwogen, hoewel deze hogere investeringen vereisen.

De Voordelen van Doelsturing

Het sturen op concrete doelen zoals ureumgehalte biedt niet alleen voordelen op het gebied van emissies, maar ook voor de bodemgezondheid en biodiversiteit. De commissie-Remkes pleitte al in 2020 voor een afrekenbare stoffenbalans, maar de huidige regelgeving blijft sterk gericht op middelvoorschriften. Het MDM-project toont aan dat doelvoorschriften een veel effectievere benadering zijn.

Met goed borgbare Kritische Prestatie-Indicatoren (KPI’s), zoals stikstofoverschot per hectare, kunnen boeren worden beloond voor hun vakmanschap en ondernemerschap. Dit stimuleert zowel innovatie als milieuvriendelijke landbouwpraktijken.

Naar een Duurzamere Toekomst

Een volgende ambitieuze stap zou kunnen zijn: ‘Op naar de 10’, waarbij het gemiddelde ureumgehalte verder wordt gereduceerd tot 10. Dit vereist een integrale aanpak waarin boeren, onderzoekers en beleidsmakers samenwerken. Door het stikstofbedrijfsoverschot per hectare centraal te stellen, kunnen innovaties verder gestimuleerd worden en wordt tegelijkertijd recht gedaan aan de diversiteit van melkveebedrijven.

Het volledige artikel over deze innovatie is te lezen op Melkvee.nl.