Bacteriën als bondgenoot in de stikstofaanpak: Kopros in de praktijk (De Telegraaf)

Het hele artikel is te vinden op de Telegraaf, dit is een korte samenvatting met citaten van Jan, Teus, en Edgar uit het betreffende stuk.

Woudenberg, 29 april 2025 – Het stikstofprobleem oplossen met behulp van bacteriën? Volgens boeren Teus en Jan van der Wind is het mogelijk. Op hun melkveebedrijf met 170 koeien gebruiken ze sinds twee jaar het middel Kopros: een mengsel van micro-organismen dat aan de mest in de stal wordt toegevoegd. Hun ervaring: aanzienlijk minder geur én minder uitstoot.

“Als deze mest wordt uitgereden, ruikt het naar humus – de buren ruiken het niet eens,” vertelt Jan van der Wind. Volgens hem en zijn broer Teus is het resultaat niet alleen merkbaar aan de geur, maar ook aan de bodemkwaliteit en de uitstoot.

Wat is Kopros?

Kopros is een mix van bacteriën en schimmels die volgens distributeur NOVUS AgroEcology zorgt voor een stikstofreductie van minstens 50% binnen de stal. Edgar van Nunen van Novus AgroEcology legt uit: “We brengen een keer in de vier weken Kopros aan op de vloeren van de stal. De bacteriën en schimmels nemen ammoniak op, waardoor de stikstofuitstoot wordt verminderd.”

Bovendien zou de aangepaste mest ook een positieve invloed hebben op het grasland. Door de veranderde samenstelling van de mest wordt volgens Van Nunen ook de eiwitsamenstelling van het gras verbeterd, wat leidt tot minder ammoniakvorming bij de koe zelf.

Nog geen wetenschappelijke onderbouwing – wel veelbelovend

Op dit moment is er nog geen wetenschappelijk bewijs dat Kopros daadwerkelijk de stikstofuitstoot reduceert zoals geclaimd. Wageningen University & Research (WUR) is in 2024 een officiële proef gestart. Jan Willem Bol, woordvoerder van WUR, benadrukt: “Veel ondernemers zijn overtuigd van hun product en tonen dit aan met eigen metingen. Maar dat voldoet niet. We moeten het wetenschappelijk, herhaalbaar en grondig testen, over een volledig jaar en onder verschillende omstandigheden.”

Bol wijst erop dat het testen van zulke producten kostbaar is, zeker als certificering kan leiden tot miljarden aan belastingsteun via subsidieregelingen. “Daarom moet je echt zeker weten dat het werkt,” aldus Bol.

Nederlandse pioniers

Ondanks het ontbreken van een officiële goedkeuring hebben inmiddels zo’n 80 Nederlandse boeren Kopros omarmd. In Zwitserland, waar het middel is ontwikkeld, maken naar schatting zo’n duizend boeren er gebruik van, met name in de biologische landbouw. Reden: ze kunnen met minder of zelfs zonder kunstmest werken.

Voor Teus en Jan van der Wind was vooral de praktische kant doorslaggevend. “We zitten niet te wachten op technische installaties,” zegt Jan. “In de rioolzuivering werken ze ook met bacteriën om water te zuiveren. Ik geloof daarom dat biologie echt de oplossing kan zijn.”

Een breder perspectief: biotechnologie in de landbouw

Ook chemicus en ingenieur Wouter de Heij ziet grote potentie in dit soort oplossingen. “In mijn wereld heet dit biotechnologie: gebruik maken van wat de natuur ons geeft. Ik begrijp niet dat hier niet meer op wordt ingezet, want je reduceert veel stikstof, en het is stukken goedkoper dan het uitkopen van boeren,” aldus De Heij.

Hij maakt bovendien een vergelijking met de energietransitie: “Je zou stikstofuitstoot op een boerderij eigenlijk moeten zien als zonnepanelen op je huis. Je kijkt hoeveel emissie je hebt, maar je compenseert ook: boeren nemen ammoniak deels weer op via hun eigen bodem. Dat noem je net-zero ammoniak.”

Tijd voor innovatie in plaats van uitkoop

Afgelopen vrijdag werd bekend dat het kabinet €2,2 miljard uittrekt om de vergunningverlening weer op gang te brengen. De landbouwsector moet ruim 40% minder stikstof uitstoten in 2035. In dat licht zou het stimuleren van innovatieve oplossingen zoals bacteriemengsels een aantrekkelijk alternatief kunnen zijn voor dure uitkoopregelingen.

De praktijkervaringen van boeren als Teus en Jan van der Wind laten in ieder geval zien dat natuurlijke oplossingen niet alleen mogelijk zijn, maar ook direct toepasbaar – mits ze wetenschappelijk worden bevestigd.