Hoe kijk NRC aan tegen het nieuw regeerakkoord: stikstofzones, provincies aan zet en een harde breuk met de BBB

Het nieuwe regeerakkoord markeert een duidelijke koerswijziging in het stikstofbeleid. Waar de afgelopen jaren vooral werd getwijfeld en uitgesteld, kiest het kabinet nu expliciet voor gebiedsgerichte maatregelen, stevige reductiedoelen en een hernieuwde rol voor provincies. Volgens NRC zijn de gevolgen voor boeren rond Natura 2000-gebieden aanzienlijk.

NRC schrijft dat rond kwetsbare natuurgebieden zoals de Veluwe en de Peel zogenoemde stikstofzones worden ingesteld, waarin „nauwelijks nog stikstof uitgestoten kan worden” en waar „een hoge emissiereductie nodig” is. Voor veel boeren in deze zones betekent dat volgens NRC waarschijnlijk het einde van het bedrijf. Provincies krijgen opnieuw een centrale rol bij de uitvoering, iets wat in eerdere kabinetten juist politiek gevoelig lag.

Opvallend is de terugkeer van het stikstoffonds: er wordt 20 miljard euro uitgetrokken voor stikstofaanpak, landbouw en natuurherstel. De BBB, die dit fonds eerder betitelde als een ‘boeren-oprotfonds’, staat nu buitenspel. NRC spreekt in dit verband van duidelijke „dolksteekjes” richting de partij. Uitkoopregelingen blijven bestaan en worden nadrukkelijker gericht op bedrijven met de grootste natuurimpact. Zelfs gedwongen uitkoop wordt niet langer uitgesloten.

Het kabinet stuurt aan op een reductie van 42–46 procent in 2035 ten opzichte van 2019 voor de landbouw. Positief voor boeren is volgens NRC dat er „minder met modellen wordt gerekend en meer gekeken wordt naar de feitelijke situatie in de natuur en per bedrijf”. Tegelijk komen er generieke reductieplafonds en een nog nader uit te werken norm voor het aantal dieren per hectare. Veel afspraken zijn echter nog niet uitgewerkt; duidelijkheid laat opnieuw op zich wachten.

Visie van Stikstofinfo.net

Stikstofinfo.net ziet in dit akkoord een politiek nog onvolwassen stap. Positief is dat het kabinet erkent dat het stikstofslot economische en maatschappelijke schade veroorzaakt en dat gebiedsgericht werken noodzakelijk is. Ook de verschuiving van puur modeldenken naar meer aandacht voor feitelijke metingen en lokale situaties is een stap in de juiste richting.

Tegelijkertijd roept de keuze voor generieke reductieplafonds en zones zonder heldere onderbouwing op basis van emissie–depositie–effectrelaties grote zorgen op. Zonder scherpe probleemdefinitie per gebied dreigt opnieuw beleid te ontstaan dat juridisch hard is, maar ecologisch en praktisch onvoldoende onderscheid maakt. De terugkeer van veel geld en veel bevoegdheden naar de provincies vergroot bovendien het risico op versnippering en rechtsongelijkheid.

De conclusie van Stikstofinfo.net is daarom helder: dit regeerakkoord zet de toon, maar lost het stikstofprobleem nog niet op, en zeker niet t.a.v. vergunningen. Zonder transparante meetstrategie, realistische doelen per regio en een strikte scheiding tussen emissiebeleid en natuurherstel, blijft het risico bestaan dat vooral boeren de rekening betalen, terwijl de natuurwinst onzeker blijft. En die olifant in de kamer? Vergunningen!