Eerste open brief aan minister Jaimi van Essen. Pas op de plaats met uitkoopregeling: duur en niet effectief!

Geachte heer Van Essen,

Normaal gesproken zoek ik bij een nieuwe bewindspersoon eerst persoonlijk contact voor een kennismaking. Een gesprek bij een kop koffie verdient altijd de voorkeur boven een brief op afstand. Volgende week donderdag ben ik in Den Haag; mocht uw agenda ruimte bieden, dan maak ik graag kennis.

Toch kies ik er nu voor u direct te schrijven. In de media lees ik dat het kabinet opnieuw inzet op een miljarden kostende uitkoopregeling voor agrarische bedrijven. Ik wil u dringend adviseren hier niet overhaast mee te starten.

Mijn zorg is inhoudelijk. Op basis van de ervaringen met de LBV- en LBV+-regelingen weten we inmiddels dat grootschalige generieke uitkoopregelingen nauwelijks aantoonbaar effect hebben op natuurherstel en evenmin structureel bijdragen aan het vlot trekken van vergunningverlening. De reducties vinden vaak plaats op locaties waar de depositiebijdrage beperkt is, terwijl de juridische en ecologische knelpunten elders blijven bestaan. Daarmee wordt veel publiek geld ingezet zonder aantoonbare doelmatigheid.

Beleid hoort effectief, doelmatig en juridisch houdbaar te zijn. Dat vereist eerst een stevige kennisbasis en een scherp onderscheid tussen emissie en depositie, tussen lokale belasting en achtergrondbelasting, en tussen modeluitkomsten en meetgegevens. Zonder die basis dreigt herhaling van eerdere beleidsrondes waarin miljarden zijn uitgegeven zonder structurele oplossing.

Ik schrijf u dit niet lichtvaardig. Al bijna twintig jaar ben ik actief in de agrifoodsector, met een sterke focus op stikstofemissies, verspreiding en depositie, inclusief beleidsmatige implicaties. Eerdaags publiceer ik samen met een hoogleraar een nieuw rapport waarin deze problematiek opnieuw kwantitatief wordt geanalyseerd. Ik ben graag bereid de belangrijkste inzichten met u en uw team te delen.

Mijn welgemeende advies: begin niet met grootschalige financiële instrumenten voordat de onderliggende analyse klopt. Investeer eerst in kennis, meetnetwerken, modelvalidatie en een juridisch robuuste ondergrens. Zorg desnoods voor een “Team B” dat kritisch meedenkt en scenario’s doorrekent voordat miljarden worden vastgelegd.

Mocht u prijs stellen op een inhoudelijke toelichting, dan ben ik beschikbaar om een compacte maar grondige briefing te verzorgen.

Met vriendelijke groet,

Ir. Wouter de Heij

P.S. Wij hopen u binnenkort ons nieuwe rapport persoonlijk te mogen aanbieden.