Achter gesloten deuren: het oude stikstofnarratief blijft springlevend en lijkt gewoon richtinggevend voor het bestaand beleid en vergunningverlening met AERIUS. Blijven we op slot?!

Afgelopen week vond in de Tweede Kamer een besloten bijeenkomst plaats over drie kernbegrippen in het stikstofdossier: de RKO (rekenkundige ondergrens), de KDW (kritische depositiewaarde) en het model AERIUS. Opvallend is dat deze sessie niet op de publieke agenda stond en werd verzorgd door een topambtenaar van het ministerie van LVVN. Juist vanwege het besloten karakter en de mogelijke invloed op het politieke en bestuurlijke debat, is transparantie hier van groot belang.

Er bereikten mij signalen dat in de presentatie ook werd gerefereerd aan ons recente WUR-rapport “De Nederlandse stikstofcrisis: Van verwarring naar verbinding”. Dat was voor mij aanleiding om te proberen de gebruikte PowerPoint boven tafel te krijgen. Dat bleek niet eenvoudig, maar via via heb ik deze vanochtend alsnog ontvangen. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om de inhoud feitelijk en inhoudelijk te toetsen, wat essentieel is in een dossier dat zo sterk leunt op modellen, aannames en interpretaties.

Een eerste lezing van de presentatie roept direct vragen op. Mijn voorlopige indruk is dat er in belangrijke mate wordt teruggegrepen op een klassiek narratief, waarin de nadruk ligt op modeluitkomsten en generieke normen, zonder voldoende aandacht voor de onderliggende onzekerheden en de praktische uitvoerbaarheid. Dat is precies het spanningsveld dat wij in ons rapport hebben proberen bloot te leggen: de kloof tussen model en werkelijkheid, tussen juridische systematiek en fysische realiteit.

Daarnaast meen ik enkele inhoudelijke punten te zien die op zijn minst discussie verdienen. Het gaat daarbij niet om detailkritiek, maar om fundamentele aannames die doorwerken in beleid en vergunningverlening. Juist daarom is het van belang dat deze discussie open en transparant wordt gevoerd, en niet uitsluitend in besloten sessies.

Vandaag en morgen ben ik in Den Haag voor gesprekken en bijeenkomsten, waaronder de technische briefing over doelsturing. Mijn voornemen is om op korte termijn met een inhoudelijke reactie te komen op de presentatie, waarbij ik de belangrijkste punten systematisch zal nalopen en plaatsen in het bredere kader van het stikstofbeleid.

Het stikstofdossier vraagt om scherpte, maar ook om openheid. Alleen door feiten, modellen en aannames expliciet te maken en kritisch te toetsen, kan er vertrouwen ontstaan in de richting die wordt gekozen. Deze PowerPoint biedt daarvoor een nieuwe, en wat mij betreft noodzakelijke, aanleiding.