Eerste schatting ammoniakreductie en schatting vd kosten per kilogram ammoniak door de LBV- en LBV-plus-regeling

Recent maakte het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit bekend dat 1.590 veehouders een aanvraag hebben ingediend voor de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderijlocaties (Lbv) en de Lbv-plus. Deze regeling, bedoeld om ammoniakuitstoot terug te dringen, vertegenwoordigt een aanzienlijke investering van publiek geld. Met een geschat budget van 1,5 miljard euro hebben we berekend wat de regeling oplevert in termen van ammoniakreductie én wat de kosten zijn per kilogram gereduceerde ammoniak.

Verdeling van aanvragen

De aanvragen zijn afkomstig van:

• 574 varkenshouders
• 245 pluimveehouders
• 449 melkveehouders
• 212 vleeskalverhouders
• 110 veehouders met meerdere diersoorten

Geschatte reductie

Gebaseerd op de gemiddelde ammoniakuitstoot per bedrijf, variërend van 3.000 tot 5.500 kg afhankelijk van de sector, zal de totale ammoniakuitstoot met ongeveer 6,3 miljoen kilogram per jaar afnemen. Deze geschatte ammoniakreductie door de LBV- en LBV-plus-regeling vertegenwoordigt ongeveer 5,67% van de totale ammoniakemissie in Nederland (geschat op 111 miljoen kilogram). De verdeling van deze reductie over de sectoren is als volgt:

• Varkenshouderij: 2.296.000 kg
• Pluimveehouderij: 1.347.500 kg
• Melkveehouderij: 1.571.500 kg
• Vleeskalverhouderij: 636.000 kg
• Meerdere diersoorten: 440.000 kg

Kosten per kilogram ammoniakreductie

Op basis van de totale geschatte kosten van 1,5 miljard euro komt de prijs per kilogram gereduceerde ammoniak uit op ongeveer €238 per kilogram ammoniak. Dit roept belangrijke vragen op over de kosteneffectiviteit van de regeling, vooral in sectoren met gesloten stalsystemen zoals de varkens- en pluimveehouderij, waar de milieuwinst relatief beperkt is. Om de volledige ammoniakemissie van Nederland (111 miljoen kilogram) te reduceren door middel van uitkoop tegen een kostprijs van €238 per kilogram, zouden de totale kosten naar schatting ongeveer 26,5 miljard euro bedragen. Deze som is natuurlijk volkomen theoretisch en in de praktijk zal dit bedrag minimaal het dubbele zijn: 50 miljard.

Kritische kanttekeningen

Hoewel de regeling aanzienlijke ammoniakreductie oplevert, blijft de vraag hoe effectief deze reductie is in relatie tot stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Met name in gebieden waar de stikstofproblematiek minder urgent is, zoals Friesland, Noord-Holland en Flevoland, lijken de maatschappelijke kosten moeilijk te rechtvaardigen. In Friesland gaat het om ongeveer 52 miljoen euro, in Noord-Holland om ongeveer 15 miljoen euro, en in Flevoland gaat het om ongeveer 20 miljoen euro. Daarnaast is de deelname van melkveebedrijven (pakweg 3% van het totaal), die een grotere bron van ammoniakuitstoot zijn, relatief laag.

Aanbevelingen

1. Gerichte aanpak: Toekomstige regelingen moeten prioriteit geven aan gebieden waar stikstofdepositie een direct risico vormt voor kwetsbare natuur.
2. Kosten-batenanalyse: Het ministerie zou moeten evalueren hoe deze middelen effectiever kunnen worden ingezet, met oog voor zowel milieuwinst als economische haalbaarheid. In dit artikel staan de eerste schatting.
3. Langetermijnbeleid: Een duurzame stikstofaanpak vraagt om structurele maatregelen die verder gaan dan vrijwillige stoppersregelingen.