Lely Sphere: Innovatief circulair stalsysteem verlaagt ammoniakemissie met 77%

De Nederlandse veehouderij staat voor grote uitdagingen op het gebied van stikstofreductie. Een van de meest veelbelovende innovaties op dit gebied is de Lely Sphere, een circulair stalsysteem dat de ammoniakuitstoot van melkveebedrijven drastisch verlaagt. Recente metingen tonen aan dat dit systeem de ammoniakemissie in de stal met gemiddeld 77% vermindert ten opzichte van een traditionele roostervloer.

Hoe werkt de Lely Sphere?

De Lely Sphere is een circulair systeem dat mest en urine direct in de stal scheidt. Dit voorkomt de vorming van ammoniak (NH₃), dat ontstaat wanneer ureum uit urine in contact komt met mest. Het systeem bestaat uit drie belangrijke onderdelen:

1. Gepatenteerde roostervloer
   De vloer in de stal is zo ontworpen dat urine snel wordt afgevoerd, terwijl de vaste mest op een aparte plek blijft. Hierdoor wordt de chemische reactie die ammoniak doet ontstaan, sterk geremd.
2. Afzuiging van mestgassen
   Mestgassen die toch vrijkomen, worden onder en net boven de stalvloer afgezogen. Dit voorkomt dat ammoniak de lucht in de stal bereikt.
3. Omzetting naar circulaire stikstofmest
   De afgezogen mestgassen worden via een filter geleid, waar de ammoniak wordt gevangen en omgezet in een vloeibare stikstofmeststof. Dit biedt melkveehouders de kans om een deel van hun stikstofkringloop op het eigen bedrijf te sluiten en minder kunstmest aan te kopen.

Door deze innovatieve aanpak ontstaan er drie waardevolle meststromen:

• Vaste mest (rijk aan organische stof en fosfaat)
• Urine (rijk aan kalium en stikstof)
• Circulaire stikstofmest (ammoniumnitraat als kunstmestvervanger)

Effectiviteit en wetenschappelijke onderbouwing

De effectiviteit van de Lely Sphere is uitgebreid getest volgens het RAV-meetprotocol 2013a, een standaardprocedure voor de erkenning van emissiereducerende technieken in de veehouderij. Gedurende een jaar werden in vier melkveestallen met het Lely Sphere-systeem 24 metingen uitgevoerd.

De definitieve emissiefactor die hieruit voortkwam, bedraagt 3,0 kg NH₃ per dierplaats per jaar. Ter vergelijking: een stal met een traditionele roostervloer heeft een gemiddelde ammoniakemissie van 13 kg NH₃ per dierplaats per jaar. Dit betekent een reductie van 77%.

Circulaire stikstof: een oplossing voor de landbouw

Naast de forse emissiereductie biedt de Lely Sphere melkveehouders een economisch voordeel. De omgezette ammoniak wordt hergebruikt als vloeibare stikstofmeststof, waardoor bedrijven minder kunstmest hoeven te kopen. Dit kan leiden tot een besparing van 8 tot 10 ton kunstmest per jaar per melkveebedrijf.

Melkveehouder Joran Denissen bevestigt dit uit eigen ervaring:

“Dankzij de Lely Sphere kunnen we stikstof beter benutten en besparen we flink op kunstmest. Bovendien draagt het systeem bij aan de oplossing van het stikstofprobleem. Dit is een duurzame manier om melkveehouderij toekomstbestendig te maken.”

Monitoring en borging: zekerheid voor de toekomst

Om de werking van het systeem te garanderen, is de Lely Sphere uitgerust met een datamanagementsysteem. Dit systeem logt elk uur gegevens over de werking en ammoniakomzetting voor een periode van vijf jaar. Bij een storing ontvangt de veehouder direct een melding via een app, zodat het probleem snel kan worden opgelost.

Ondanks de RAV-erkenning blijft de vergunningverlening voor dit soort innovatieve systemen in Nederland een punt van discussie. Minister Piet Adema, Johan Remkes en minister Christianne van der Wal benadrukken het belang van innovatie, maar tegelijkertijd biedt een RAV-certificering momenteel nog geen automatische zekerheid voor vergunningverlening.

Conclusie: innovatie als sleutel tot stikstofreductie

De Lely Sphere bewijst dat stikstofreductie in de melkveehouderij mogelijk is zonder drastische krimp van de sector. Door de slimme combinatie van scheiding, afzuiging en omzetting van ammoniak biedt dit circulaire stalsysteem een werkbare oplossing voor veehouders die hun emissies willen verlagen en tegelijkertijd hun bedrijf economisch rendabel willen houden.

Met een gemiddelde ammoniakreductie van 77% en een besparing op kunstmestgebruik biedt de Lely Sphere perspectief voor zowel melkveehouders als beleidsmakers. Dit soort innovaties kunnen een cruciale rol spelen in de transitie naar een duurzamere landbouw.